चौरी खर्क र हिमाली सुगन्ध: प्रकृति, संस्कृति र हिमाली जीवनको एउटा सुन्दर यात्रा,

नेपालको हिमाली क्षेत्र प्राकृतिक सुन्दरता, जैविक विविधता र अद्वितीय सांस्कृतिक धरोहरको संगम स्थल हो। समुद्र सतहदेखि हजारौँ मिटरको उचाइमा अवस्थित चौरी खर्कहरू केवल पशुपालन गर्ने थलो मात्र होइनन्, यी त हिमाली जीवनशैली, संघर्ष र प्रकृतिको अनुपम उपहार हुन्। 

हरियालीले भरिएका डाँडाहरू, आँखै अगाडि मुस्कुराइरहेका सेताम्मे हिमालहरू, र रङ्गीचङ्गी जङ्गली फूलहरूले सजिएका पाखाहरूले जुनसुकै यात्रीको मन पनि लोभ्याउने गर्दछन्।

chauri lekh pugda wow

चौरी खर्कको यात्रा गर्नु भनेको सहरी कोलाहल र व्यस्तताबाट टाढा पुगेर प्रकृतिको काखमा पुनर्जीवन प्राप्त गर्नु जस्तै हो। ​सुन्दर हिमालको फेदीमा अवस्थित यी खर्कहरूमा  गाई र भेडा का बथान चरिरहेको दृश्य आफैँमा एउटा जीवन्त क्यानभास जस्तो देखिन्छ। चिसो सिरेटो, कुहिरोको लुकामारी र भुइँभरी फुलेका फूलहरूले हिमाली पर्यटनको वास्तविक परिभाषा झल्काउँछन्।

chauri lekha

खर्कको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको यहाँको मौसमको अनौठो चक्र हो। हिउँदमा बाक्लो हिउँको तन्ना ओढ्ने यी पाखाहरू वसन्त र वर्षा ऋतुको आगमनसँगै हरियालीमा परिणत हुन्छन्। जब हिउँ पग्लिन्छ, तब जमिनबाट विभिन्न प्रजातिका जङ्गली फूलहरू उम्रिन थाल्छन्। रातो, नीलो, पहेंलो र प्याजी रङका फूलहरूले पूरै पहाडलाई दुलही झैँ सजाउने गर्दछन्। यी फूलहरूको सुगन्धले हिमाली हावालाई झनै सुवासित र फुरुङ्ग बनाउँछ।

chauri lekh

chauri lek ka ful haru

यात्रीहरू जब यी खर्कहरूमा पुग्छन्, तब भुइँमा बसेर यी कोमल फूलहरूलाई सुम्सुम्याउन पाउँदा सारा थकाई बिर्सिन्छन्। हातमा रङ्गीचङ्गी फूलहरूको बुके (गुच्छा) लिएर पृष्ठभूमिमा देखिने हरिया डाँडा र सेता हिमालको तस्बिर खिच्नुको आनन्द शब्दमा बयान गर्न सकिँदैन। यी फूलहरू केवल सुन्दरताका प्रतीक मात्र होइनन्, यिनमा धेरैजसो बहुमूल्य जडीबुटीहरू पनि हुन्छन्, जसले हिमाली पर्यावरण र आयुर्वेदिक चिकित्सामा ठूलो महत्त्व राख्छन्।

buki ful 

buki full

​चौरी खर्कको अस्तित्व त्यहाँका स्थानीय बासिन्दा  प्रत्यक्ष जोडिएको छ।  भेडाको ऊनबाट न्यानो कपडाहरू, कम्बल र डोरीहरू बनाइन्छ, जसले हिमाली चिसोबाट बच्न मद्दत गर्दछ। 

koipa 

hiuma ramaudai chauri kharka

​खर्कहरूमा बनाइने अस्थायी गोठहरूलाई स्थानीय भाषामा 'गोठ' वा 'खर्क' नै भनिन्छ। स्थानीय गोठालाहरू मौसम अनुसार आफ्ना चौरीका बथानहरू लिएर लेक-बेशी गरिरहन्छन्। वर्षायाममा उनीहरू धेरै उचाइमा रहेका खर्कहरूमा बस्छन् भने हिउँद सुरु हुनासाथ तल बेशीतिर ओर्लिन्छन्। यो घुमन्ते जीवनशैली निकै कष्टकर भए तापनि उनीहरूको प्रकृतिप्रतिको प्रेम र सन्तोषी भावनाले यो जीवनलाई सहज र रोमान्चक बनाएको हुन्छ।

koipa najik

​पछिल्लो समयमा चौरी खर्कहरू पर्या-पर्यटन (Eco-Tourism) को प्रमुख केन्द्र बनिरहेका छन्। पदयात्रा (Trekking) मा निस्कने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूका लागि यी खर्कहरू क्याम्पिङ गर्ने र प्रकृतिको आनन्द लिने उत्कृष्ट थलो हुन्। पहाडी आँगनमा उभिएर हिमाल नियाल्नु, खुला आकाशमुनि ताराहरू गन्दै रात बिताउनु र बिहानको सूर्योदयको पहिलो किरण हिमालमा परेको हेर्नु पर्यटकहरूका लागि सपना जस्तै हुन्छ।

​तर, यति सुन्दर र महत्त्वपूर्ण हुँदाहुँदै पनि वर्तमान समयमा चौरी खर्क र हिमाली जीवनशैलीले विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। जलवायु परिवर्तन (Climate Change) का कारण हिमालहरू पग्लिने क्रम बढेको छ, मौसम असन्तुलित भएको छ र पानीका मुहानहरू सुक्दै गएका छन्। यसले गर्दा खर्कहरूमा पाइने पोषिलो घाँस र फूलहरू संकटमा परेका छन्। 

hiule dhakiyaka faat

चौरी खर्कहरू नेपालको हिमाली पहिचान, जैविक विविधता र संस्कृतिका जीवित सङ्ग्रहालय हुन्। हातमा सुन्दर जङ्गली फूलहरू बोकेर प्रकृतिलाई आत्मसाथ गर्नु प्रत्येक नेपालीको लागि एउटा गौरवको क्षण हो। यी क्षेत्रहरूको दिगो विकास र संरक्षणका लागि राज्य र स्थानीय तहबाट विशेष योजनाहरू ल्याउनु आवश्यक छ।