​सिन्धुलीगढी घुम्न जाँदा रोड पनि यति राम्रो: प्रकृति र इतिहासको एउटा सुन्दर यात्रा

नेपालमा यस्ता धेरै पर्यटकीय स्थलहरू छन्, जहाँ पुग्दा इतिहासको गौरव महसुस हुन्छ त कतै प्रकृतिको अनुपम उपहारले मन फुरुङ्ग हुन्छ।

एउटा यस्तो गन्तव्य पनि छ जहाँ पुग्ने बाटो सडक आफैंमा एउटा पर्यटकीय गन्तव्य जस्तै सुन्दर छ। हामी कुरा गर्दैछौँ ऐतिहासिक भूमि सिन्धुलीगढी र त्यहाँसम्म पुर्‍याउने नेपालकै उत्कृष्ट र नमुना सडक बिपी राजमार्गको।

​यदि तपाईं काठमाडौँको कोलाहल वा तराईको गर्मीबाट केही समयका लागि टाढा जान चाहनुहुन्छ र एउटा उत्कृष्ट 'रोड ट्रिप' (Road Trip) को अनुभव लिन चाहनुहुन्छ भने सिन्धुलीगढी तपाईंको लागि सबैभन्दा उत्तम विकल्प हुन सक्छ।

​यात्राको सुरुवात: घुमाउरो र आधुनिक सडकको जादु

​काठमाडौँबाट सिन्धुलीगढीको दूरी लगभग १३५ किलोमिटर रहेको छ। कोटेश्वरबाट बनेपा, धुलिखेल हुँदै सुरु हुने यो यात्रा सिन्धुलीगढी पुग्दासम्म रोमाञ्चक र अविस्मरणीय बन्दछ। जापान सरकारको सहयोगमा निर्माण भएको बिपी राजमार्ग (धुलिखेल-सिन्धुली-बर्दिबास सडक) मा गुडाउनुको मजा नै बेग्लै छ।

sindhuli rithebhir

​नेपालका अन्य सडकहरू खाल्डाखुल्डी र धुलोका कारण निकै कष्टकर हुने गर्छन्। तर, बिपी राजमार्गमा टेक्ने बित्तिकै तपाईंलाई लाग्नेछ— "नेपालमा पनि यति सफा र यति राम्रो रोड छ र!" कालोपत्रे गरिएको चिल्लो सडक, दायाँबायाँ हरियाली डाँडाहरू र सुनकोशी नदीको किनारै किनार बग्ने यो बाटोले जोसुकै यात्रीको पनि मन लोभ्याउँछ।

​भ्यागुते जस्तै घुमेका सडकका मोडहरू (Hairpin Bends) मा गाडी वा बाइक कुदाउँदा एड्भेन्चरको छुट्टै महसुस हुन्छ। सडक सुरक्षाका लागि ठाउँ-ठाउँमा राखिएका सङ्केतहरू, ऐना र मजबुत पर्खालहरूले यो सडकलाई नेपालकै सबैभन्दा सुरक्षित र व्यवस्थित सडकहरूमध्ये एक बनाएका छन्। बाटोमा पर्ने सेल्फी डाँडा वा सिन्धुलीका विभिन्न मोडहरूमा रोकिएर फोटो खिच्नु र टिकटक बनाउनु आजभोलिका युवापुस्ताको एउटा ट्रेन्ड नै बनिसकेको छ।

​सिन्धुलीगढी: वीरताको साक्षी र ऐतिहासिक धरोहर

​चिल्लो सडकको आनन्द लिँदै जब तपाईं सिन्धुलीगढी पुग्नुहुन्छ, तब तपाईं इतिहासको पानाभित्र प्रवेश गर्नुहुनेछ। समुद्र सतहबाट करिब १,३७२ मिटरको उचाइमा अवस्थित सिन्धुलीगढी केवल एउटा पर्यटकीय स्थल मात्र होइन, यो नेपालीहरूको वीरता र स्वाभिमानको प्रतीक हो।

sindhuli war sangrahalya

​वि.सं. १८२४ (सन् १७६७) मा नेपाल एकीकरणको समयमा गोर्खाली सैनिकहरूले कप्तान किनलोकको नेतृत्वमा आएको आधुनिक हतियारले सुसज्जित बेलायती (ब्रिटिस) सेनालाई यही भूमिमा परास्त गरेका थिए। वीरताको त्यो गाथा आज पनि सिन्धुलीगढीका भग्नावशेष र हावामा गुञ्जिरहेको महसुस हुन्छ।

​यहाँ रहेका पुराना किल्लाहरू, युद्धका बेला प्रयोग गरिएका खाडलहरू र ऐतिहासिक इनारले तत्कालिन युद्धको झझल्को दिन्छन्। तत्कालीन समयमा नेपाली सेनाले घरेलु हतियार, ढुङ्गा, अल्लो र बारुलाको गोलो प्रयोग गरेर बेलायती सेनालाई धपाएका थिए, जुन कथा सुन्दा मात्र पनि हरेक नेपालीको छाती गर्वले चौडा हुन्छ।

​युद्ध संग्रहालय (War Museum): इतिहासलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर

​सिन्धुलीगढीको अर्को मुख्य आकर्षण भनेको त्यहाँ निर्माण गरिएको नेपालकै पहिलो युद्ध संग्रहालय (War Museum) हो। नेपाली सेनाको सहयोगमा निर्माण गरिएको यो संग्रहालयले सिन्धुलीगढीको इतिहासलाई जीवन्त बनाएको छ।

sindhuli gadhi war sngrahalaya

​संग्रहालयभित्र प्रवेश गरेपछि तपाईंले तत्कालीन युद्धमा प्रयोग भएका हतियारहरू, गोर्खाली सैनिक र ब्रिटिश सेनाको पोसाक, युद्धका चित्रहरू र नेपाल एकीकरण कालीन इतिहासका विभिन्न दस्तावेजहरू हेर्न पाउनुहुनेछ। डिजिटल माध्यम र भिडियो प्रदर्शन मार्फत सिन्धुलीगढीको युद्ध कसरी जितिएको थियो भन्ने कुरा यहाँ निकै रोचक ढंगले देखाइने हुनाले यो ठाउँ विद्यार्थी, इतिहासप्रेमी र आम पर्यटकका लागि ज्ञानको भण्डार साबित भएको छ।

​प्रकृतिको मनोरम दृश्य र शितल मौसम

​ऐतिहासिक महत्त्व सँगसँगै सिन्धुलीगढी प्राकृतिक रूपमा पनि निकै धनी छ। अग्लो डाँडामा अवस्थित भएकाले यहाँबाट वरिपरिका हरिया डाँडाहरू, तल बगिरहेको सुनकोशी नदी र तराईका समथर भूभागको सुन्दर दृश्य देख्न सकिन्छ। मौसम सफा भएको बेला यहाँबाट टाढा-टाढाका सेता हिमालहरू पनि मुस्कुराएको देखिन्छ।

सुनकोशी नदी

​यहाँको मौसम सधैंभरि शितल र सुहाउँदो हुन्छ। काठमाडौँको प्रदुषण र तराईको उकुसमुकुस गर्मीबाट दिक्क भएका मानिसहरूका लागि यो ठाउँ 'रिफ्रेसमेन्ट' (Refreshment) का लागि एकदमै उपयुक्त छ। डाँडामा बहने चिसो हावाले यात्राको सबै थकान एकै छिनमा मेटाइदिन्छ।

​स्थानीय स्वाद र आतिथ्यता

​सिन्धुलीगढी र यसको आसपासका क्षेत्रहरूमा स्थानीय नेवारी तथा तामाङ संस्कृतिको प्रभाव देख्न सकिन्छ। यात्राको क्रममा बाटोमा पाइने लोकल खानेकुराहरू, सिन्धुलीको प्रख्यात जुनार (सिजन अनुसार) र भित्रि मधेशका रैथाने स्वादहरूले यात्रालाई अझ स्वादिलो बनाउँछन्। गढी आसपासमा पर्यटकहरूका लागि बस्न र खानका लागि राम्रा होटल तथा रिसोर्टहरूको पनि राम्रो व्यवस्था हुँदै गइरहेको छ।

rithe bhir

​सिन्धुलीगढी कसरी पुग्ने? (Travel Route)

• ​काठमाडौँबाट: काठमाडौँको कोटेश्वरबाट सिन्धुली वा बर्दिबास जाने डिलक्स बस, हाइस वा आफ्नै निजी सवारी साधन (बाइक/कार) मा बिपी राजमार्ग हुँदै करिब ४ देखि ५ घण्टामा सिन्धुलीगढी पुग्न सकिन्छ।
• ​तराईबाट: यदि तपाईं पूर्व-पश्चिम राजमार्गबाट आउँदै हुनुहुन्छ भने महोत्तरीको बर्दिबासबाट बिपी राजमार्ग समातेर सिन्धुली बजार हुँदै माथि गढी उक्लिन सक्नुहुन्छ।

aina matrai 

​निष्कर्ष

nikai ramaniya chha 

​"सिन्धुलीगढी घुम्न जाँदा रोड पनि यति राम्रो" भन्ने भनाइ त्यसै चलेको होइन। यो यात्राले तपाईंलाई दुईवटा कुराको एकैसाथ आनन्द दिन्ए उटा नेपालकै उत्कृष्ट सडकमा ड्राइभिङ वा राइडिङको मजा, र अर्को नेपालको गौरवशाली इतिहासको प्रत्यक्ष अनुभूति।

​यदि तपाईं पनि यो सप्ताहन्त (Weekend) वा बिदाको समयमा कतै घुम्ने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने, आफ्नो सवारी साधनको चाबी लिनुहोस् र सिन्धुलीगढीको चिल्लो सडक, चिसो हावा र इतिहासको यो फ्युजनले तपाईंको यात्रालाई जीवनभरिका लागि एउटा सुन्दर सम्झना बनाइदिनेछ।