के जापानका यी व्यक्ति साच्चिकै शल्यक्रिया गरेर कुकुर बनेका हुन् ?

 जापानका एक व्यक्तिले ठूलो रकम खर्च गरेर मानिसबाट कुकुरको रूप धारण गरेको भन्ने विषयमा नेपालका सामाजिक सञ्जाल, युट्युब र विभिन्न ब्लगहरूमा व्यापक चर्चा भइरहेको छ। विशेष गरी "दुई मिलियन डलर (करिब २६-२७ करोड नेपाली रुपैयाँ) खर्च गरेर, जटिल शल्यक्रियामार्फत मानिस सधैँका लागि कुकुर बन्यो" भन्ने खालका सनसनीपूर्ण शीर्षकहरूले आम पाठकको ध्यान तानिरहेका छन्। 

यो खबर पढ्दा वा सुन्दा धेरैलाई पत्याउनै गाह्रो पर्छ भने कतिपयले आधुनिक प्रविधि र चिकित्सा क्षेत्रले यस्तो चमत्कार नै गरेछ कि भनेर पत्याइरहेका पनि छन्। तर सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनाइएका यस्ता दाबीहरू कत्तिको सत्य हुन् र यस पछाडिको वास्तविक तथ्य के हो भन्ने कुरा बुझ्न अलि गहिराइमा पुग्न आवश्यक छ।

वास्तवमा यो घटना काल्पनिक भने होइन, तर सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएजस्तो पनि होइन। यस घटनाका मुख्य पात्र जापानका एक नागरिक हुन्, जसलाई इन्टरनेटको दुनियाँमा 'तोको' (Toco) नामले चिनिन्छ। उहाँले आफ्नो वास्तविक नाम, अनुहार र व्यक्तिगत परिचय भने आजसम्म गुप्त नै राख्नुभएको छ। तोकोलाई सानै उमेरदेखि जनावरहरूको जीवन कस्तो हुन्छ भन्ने कुरामा निकै कौतुहलता थियो। विशेष गरी कुकुरजस्तै बनेर बाहिरी दुनियाँ अनुभव गर्ने र जनावरको रूप धारण गर्ने उहाँको बाल्यकालदेखिकै ठूलो सपना थियो। उहाँले आफ्नो यही अनौठो र फरक शौक वा सपनालाई साकार पार्ने निर्णय गर्नुभयो।

तर, सामाजिक सञ्जालमा दाबी गरिएजस्तै तोकोले मानिसबाट कुकुर बन्नका लागि कुनै मेडिकल प्रक्रिया वा शल्यक्रियाको सहयोग भने लिनुभएको होइन। आधुनिक विज्ञान र चिकित्सा शास्त्रले अहिलेसम्म कुनै पनि मानिसलाई जैविक रूपमा शल्यक्रिया गरेर अर्कै जनावर बनाउन सक्दैन। तोकोले आफ्नो शरीरको बनावट बदल्न कुनै अस्पताल वा चिकित्सकको शरण लिएका होइनन्। उहाँले जापानको 'Zeppet' नामक एउटा प्रख्यात कम्पनीलाई एउटा विशेष पोसाक अर्थात् कपडा (Costume) बनाउन अर्डर दिनुभएको थियो। यो कम्पनी चलचित्र, टेलिभिजन विज्ञापन र भिडियो गेमहरूका लागि अति नै यथार्थपरक मोडल, रोबोट र पोसाकहरू बनाउनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै चिनिन्छ।

तोकोले उक्त कम्पनीलाई 'कोली' (Collie) प्रजातिको कुकुरको कपडा बनाइदिन अनुरोध गर्नुभएको थियो। यो पोसाक तयार पार्न कम्पनीका दक्ष कालिगडहरूलाई करिब ४० दिनको लामो समय लागेको थियो। यो कुनै सामान्य फेन्सी ड्रेस वा बजारमा पाइने साधारण कपडा होइन। यसलाई यति कुशलताका साथ डिजाइन गरिएको छ कि यसको बाहिरी भुत्ला, आँखा, नाक, कान र शरीरको ढाँचा दुरुस्तै वास्तविक जीवित कुकुरको जस्तै देखिन्छ। यो पोसाक लगाउँदा भित्र मानिस छ भनेर बाहिरबाट कसैले अनुमान पनि लगाउन सक्दैन। तोकोले 'कोली' प्रजाति नै रोज्नुको कारण के थियो भने, यस प्रजातिको लामो भुत्ला र शारीरिक बनावटले भित्र रहेको मानिसको शरीर र उसको चाललाई पूर्ण रूपमा छिपाउन मद्दत गर्छ।

अब कुरा गरौँ सामाजिक सञ्जालमा सबैभन्दा धेरै भाइरल बनाइएको विषय अर्थात् "दुई मिलियन डलर" वा "२ करोड रुपैयाँ" को खर्चका बारेमा। नेपाली मिडिया र सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएको यो दाबी पूर्ण रूपमा गलत र अनुवादको त्रुटि वा नियतवश गरिएको अतिरञ्जना मात्र हो। तोकोले उक्त कुकुरको पोसाक बनाउनका लागि २ मिलियन डलर होइन, करिब २ मिलियन जापानी येन (2 Million Japanese Yen) खर्च गर्नुभएको हो। जापानी येन र अमेरिकी डलर वा नेपाली रुपैयाँ बीच आकाश-पातालको भिन्नता छ।

दुई मिलियन जापानी येनलाई अमेरिकी डलरमा हिसाब गर्दा त्यो रकम करिब १४,००० देखि १५,००० डलर मात्र हुन आउँछ। यसलाई नेपाली रुपैयाँमा रूपान्तरण गर्ने हो भने यो रकम करिब १९ देखि २० लाख रुपैयाँ को हाराहारीमा मात्र हुन्छ। तर, भ्युज कमाउने र सनसनी फैलाउने होडबाजीमा परेका कतिपय अनलाइन Portal र सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले जापानी येनको "२ मिलियन" भन्ने अङ्कलाई सिधै "२ मिलियन डलर" वा "२ करोड नेपाली रुपैयाँ" भनिदिए। २० लाख रुपैयाँ खर्च गरेर एउटा विशेष पोसाक किनेको विषयलाई मानिसहरूलाई दिग्भ्रमित पार्ने गरी २६ करोड रुपैयाँ (२ मिलियन डलर) भन्दै व्यापक रूपमा गलत प्रचार गरियो।

त्यस्तै, अर्को ठूलो भ्रम भनेको उहाँ सधैँका लागि कुकुर बनेका हुन् भन्ने हो। तोको कुनै २४ सै घण्टा कुकुर बनेर बस्ने व्यक्ति होइनन्। उहाँ एउटा सामान्य मानिस नै हुनुहुन्छ र उहाँको आफ्नै छुट्टै व्यक्तिगत र व्यावसायिक जीवन छ। उहाँले केवल आफ्नो फुर्सदको समयमा वा युट्युबका लागि भिडियो खिच्ने बेलामा मात्र त्यो विशेष पोसाक लगाउनुहुन्छ। भिडियो छायांकन सकिएपछि वा आफ्नो शौक पूरा भएपछि उहाँ पोसाक खोलेर पुन: सामान्य मानिसकै रूपमा आफ्नो दैनिक जीवनमा फर्किनुहुन्छ। उहाँले आफ्नो अनुहार र परिचय गुप्त राख्नुको मुख्य कारण पनि यही हो कि उहाँका परिवार, साथीभाइ वा कार्यक्षेत्रका सहकर्मीहरूले उहाँको यो अनौठो शौकलाई लिएर अचम्म नमानीदिऊन् वा गलत तरिकाले नबुझून्।

तोकोले युट्युबमा "I want to be an animal" (म जनावर बन्न चाहन्छु) नामको एउटा च्यानल पनि चलाउनुहुन्छ। सुरु-सुरुमा उहाँले आफ्नै कोठाभित्र मात्र त्यो कुकुरको पोसाक लगाएर भुइँमा गुल्टिने, कुकुरजस्तै हात मिलाउने र अभिनय गर्ने भिडियोहरू पोस्ट गर्ने गर्नुहुन्थ्यो। तर पछि-पछि उहाँले त्यो पोसाक लगाएर पहिलोपटक पार्कमा सार्वजनिक रूपमा घुमेको, मानिसहरूसँग अन्तरक्रिया गरेको र वास्तविक कुकुरहरूसँग भेटेको भिडियो सेयर गर्नुभयो। ती भिडियोहरू यति धेरै यथार्थपरक थिए कि इन्टरनेटमा रातारात भाइरल बने र रोयटर्स, सीएनएनजस्ता विश्वका प्रतिष्ठित सञ्चारमाध्यमहरूले पनि उहाँको यो अनोठो शौकका बारेमा कभरेज गरे।

तर, दुर्भाग्यवश त्यो खबर जब नेपाली सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन मिडियाहरूमा आइपुग्यो, तथ्यहरूलाई पूर्ण रूपमा तोडमोड गरियो। "विशेष पोसाक लगाएर कुकुरको अभिनय गर्ने मानिस" लाई सिधै "शल्यक्रिया गरेर २ मिलियन डलर खर्च गरी कुकुर बनेको मानिस" भनेर प्रचार गरियो। यसले पाठकहरूमाझ ठूलो भ्रम सिर्जना गर्‍यो।

यस पूरी घटनाबाट हामीले के बुझ्न सक्छौँ भने, जापानका तोकोले गरेको कार्य एउटा मानिसको अलि फरक, महँगो र अनौठो शौक (Hobby) मात्र हो। २० लाख रुपैयाँमा एउटा अति-यथार्थपरक कपडा किनेर लगाउनु र शल्यक्रिया गरेर २ मिलियन डलरमा मानिसबाट कुकुर बन्नु दुई सर्वथा फरक कुरा हुन्। सामाजिक सञ्जालमा देखिने जति सबै कुरा सत्य हुँदैनन्। त्यसैले कुनै पनि सनसनीपूर्ण र आश्चर्यजनक खबरहरू सेयर गर्नु वा त्यसमा विश्वास गर्नुअघि त्यसको पछाडिको वास्तविक तथ्य र आधिकारिकता जाँच्नु नै समझदारी हुन्छ।