अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षण बन्दै लुकुम गाउँको ऐतिहासिक झाँक्री मेला

रुकुम पूर्वको एउटा लुकेको बहुमूल्य सम्पदा

​नेपालको मध्य-पश्चिम हिमाली काखमा अवस्थित रुकुम पूर्व प्राकृतिक सुन्दरतामा मात्र होइन, आफ्नो अनुपम सांस्कृतिक वैभवका लागि पनि प्रख्यात छ। यसै जिल्लाभित्र पर्ने ऐतिहासिक लुकुम गाउँ शताब्दीऔं पुरानो सांस्कृतिक परम्पराको जीवित संग्रहालय हो। लुकुम गाउँमा परापूर्वकालदेखि लाग्दै आएको परम्परागत झाँक्री मेला यहाँको ऐतिहासिक पहिचानको मुख्य खम्बा हो। प्रकृति, आदिवासी जनजाति संस्कृति र मानव आस्थाको यो अनुपम त्रिवेणी केवल एउटा पर्व मात्र नभएर सिङ्गो समुदायलाई एकताको सूत्रमा बाँध्ने र संसारलाई आकर्षित गर्ने एउटा महान उत्सव बनेको छ।

​यस वर्षको लुकुमको झाँक्री मेलाको दृश्य अत्यन्तै मनमोहक, बैदिक र मौलिकताले भरिपूर्ण थियो। पुर्खादेखि चलिआएको रैथाने परम्परालाई अक्षुण्ण राख्दै मेलामा झाँक्री  हरू आ-आफ्नो परम्परागत पोशाक र सिंगारमा उपस्थित भएका थिए।

​हातमा परम्परागत ध्यांग्रो लिएर, टोले बाजा र घण्टीहरूको ओजपूर्ण आवाजमा ताल मिलाउँदै नाचेका धामी-झाँक्रीहरूको दृश्यले उपस्थित सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाएको थियो। शरीरमा रुद्राक्षका लामा माला, कौडाहरूको घेरा र शिरमा चिल, गिद्ध र गरुडका प्वाँखहरू सजिएको विशेष फेटा गुथेका झाँक्रीहरूले आ-आफ्नो तान्त्रिक विद्या र पुर्ख्यौली कला प्रदर्शन गरेका थिए।

​मेलाको सबैभन्दा रोमाञ्चक र साहसिक पक्ष भनेको परम्परागत रूपमा सिस्नो  लिएर प्रदर्शन गरिने संस्कृति हो। स्थानीय युवाहरूले शरीरमा सिस्नो लपेट्दै, एक-अर्कालाई सिस्नो लगाउँदै गरेको दृश्यले मानिस र प्रकृतिको आदिम सम्बन्ध तथा सिस्नोप्रति रहेको सांस्कृतिक विश्वासलाई उजागर गर्दथ्यो।

पर्यटक र ‘ज्याक दाई’ को टोली

​यस पटकको मेलाले स्थानीय स्तरमा मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै ठूलो तरंग पैदा गरेको छ। मेलामा छिमेकी देश चीनबाट आएका चाइनिज पर्यटकहरूको उत्साहजनक आगमनले लुकुम गाउँको पर्यटनमा नयाँ आयाम थपेको थियो।

​त्यस्तै, मेलाको मुख्य आकर्षणका रूपमा फेसबुक र सामाजिक सञ्जालमा निकै लोकप्रिय रहनुभएका बेलायतका ‘ज्याक दाई’ को टोली पनि लुकुम आइपुगेको थियो। बेलायती नागरिक भएर पनि नेपाली भाषा निकै प्रष्ट र मीठो बोल्ने ज्याक दाई लुकुमको यो दुर्लभ झाँक्री परम्परालाई विश्वसामु चिनाउनका लागि एउटा विशेष वृत्तचित्र (डकुमेन्ट्री) बनाउने उद्देश्यले आउनुभएको हो।

​क्यामेराम्यान ‘ह्यारी’ आफैं मैदानमा: सिस्नो खेल्दै र नाच्दै भिडियो सुट!

​मेलाको सबैभन्दा बबाल र रमाइलो दृश्य तब देखियो, जब ज्याक दाईका आधिकारिक क्यामेराम्यान ह्यारी डकुमेन्ट्रीका लागि भिडियो र फोटो क्लिपहरु लिन आफैं भिडमा उत्रिए। विदेशी क्यामेराम्यान ह्यारी केवल क्यामेरा समातेर मात्र बसेनन्, उनी स्थानीय संस्कृतिमा यसरी भिजे कि आफैं झाँक्रीहरूसँगै नाच्दै र सिस्नो खेल्दै बडो गज्जबले भिडियो क्लिपहरु लिइरहेका थिए। यो दृश्य देख्दा स्थानीयबासी र मेला भर्न आएका मानिसहरूको उत्साह दोब्बर भएको थियो।

ह्यारीको भिडियो हेर्न link click गर्नुहोस् 👉 ://youtube.com/shorts/C_Bklwh7_bs?feature=share

​

​रुकुम पूर्वको लुकुम गाउँमा लाग्ने यो झाँक्री मेला केवल एउटा मेला मात्र होइन, यो त नेपालको एउटा यस्तो सांस्कृतिक नासो हो जसले संसारलाई मन्त्रमुग्ध पार्न सक्छ। चाइनिज पर्यटकहरूको आगमन र ज्याक दाईको टोलीले (विशेष गरी क्यामेराम्यान ह्यारीले आफैं सिस्नो खेलेर) बनाएको डकुमेन्ट्रीले लुकुम गाउँलाई विश्व पर्यटनको नक्सामा बलियो गरी स्थापित गर्ने निश्चित छ। यो ऐतिहासिक धरोहरको मौलिकतालाई जोगाउँदै यसलाई अझ व्यापक बनाउन स्थानीय समुदाय र राज्यले विशेष ध्यान दिनु जरुरी छ।